تهران با تشدید کمبود انرژی به دلیل تحریمهای ایالات متحده و کمبود سرمایهگذاری، خاموشیهای دورهای را اعمال میکند.
ایران در تلاش است تا پروژههای انرژی خورشیدی را با سرعت بیشتری پیش ببرد تا کمبود شدید برق ناشی از زیرساختهای فرسوده و سالها تحریمهای آمریکا را کاهش دهد.
تهران امیدوار است ظرفیت بیشتر انرژی خورشیدی بتواند بحران انرژی را که امسال باعث تمدید خاموشیهای نوبتی شد، تسکین دهد، در حالی که با وجود داشتن سومین ذخایر نفتی و دومین ذخایر گاز طبیعی جهان، با کمبود شدید سوخت مواجه بوده است.
محسن طرزطلب، معاون وزیر نیرو، در کنفرانسی درباره انرژی خورشیدی در تهران هفته گذشته گفت: «توسعه انرژیهای تجدیدپذیر از یک سیاست حمایتی به یک ضرورت استراتژیک تبدیل شده است.» «گسترش انرژی پاک برای دستیابی به امنیت انرژی و کاهش وابستگی ایران به سوختهای فسیلی مرکزی است.»
سرمایهگذاری ناکافی و زیرساختهای منسوخ شده که با سالها تحریمهای اقتصادی آمریکا تشدید شدهاند، باعث اختلال در تأمین برق در تابستان و تأمین گاز طبیعی در زمستان شدهاند. ایران همچنین از تأثیرات تغییرات اقلیمی رنج برده است.
این کشور که به طور سنتی برای تولید ۸۰ درصد برق خود به گاز طبیعی متکی بوده، اکنون در تلاش است با استفاده از انرژیهای تجدیدپذیر تنوع ایجاد کند. با این حال، کارشناسان نسبت به توانایی اقتصاد آسیبدیده ایران در تحقق اهداف بلندپروازانه خورشیدی تردید دارند، زیرا کشور به واردات وابسته است و از تأمین مالی جهانی محروم مانده است.
در پستی در شبکه اجتماعی X در اوایل این ماه، نصرالله پژمانفر، نماینده مجلس، تأخیر در اجرای پروژههای خورشیدی را به «تأمین کند و ناکافی ارز خارجی توسط بانک مرکزی» نسبت داد.
ایران در نظر دارد ظرف سه سال آینده به ظرفیت ۱۲ گیگاوات در انرژیهای تجدیدپذیر دست یابد، طبق اعلام سازمان تنظیم مقررات انرژیهای تجدیدپذیر دولتی. ظرفیت امسال به ۲/۵ گیگاوات دو برابر شده است، وزارت نیرو میگوید که این میزان ۲/۵ درصد از برق تولید شده را تشکیل میدهد — که بسیار کمتر از سهم ۱۶/۳ درصدی ترکیه از انرژی خورشیدی و بادی در سال ۲۰۲۳ است.
رئیسجمهور مسعود پزشکیان گفته است که دولت او آماده همکاری با شرکتهای خصوصی برای مقابله با افزایش تقاضا است.
«تمام قراردادهای ساخت نیروگاههای خورشیدی میتوانند ظرف یک سال اجرا شوند،» او در مراسم آنلاین افتتاح ظرفیت جدید خورشیدی این ماه گفت. «ما باید اطمینان حاصل کنیم که هیچ کارخانهای در تابستان آینده با کمبود برق مواجه نشود.»
قطع برق تولید را مختل کرده، هزینهها را افزایش داده و به صنعت میلیاردها دلار خسارت زده است.
خاموشیهای متناوب دوباره در تابستان اعمال شد، زمانی که شبکه طبق آمار رسمی با کمبود ۱۵ گیگاوات در اوج مصرف مواجه بود، زمانی که استفاده از تهویه هوا بیشتر است. خاموشیها در سالهای اخیر به صورت متناوب اعمال شدهاند اما در حال حاضر نیستند.
صندوق سرمایهگذاری ملی ایران در ماه ژوئیه متعهد شد که ۲/۳ میلیارد دلار برای ساخت ۷ گیگاوات انرژیهای تجدیدپذیر با همکاری بخش خصوصی سرمایهگذاری کند، که بخش خصوصی ۲۰ درصد از سرمایهگذاری مورد نیاز را تامین خواهد کرد.
با تقریباً ۳۰۰ روز آفتابی در سال، کارشناسان معتقدند ایران موقعیت مناسبی برای بهرهبرداری از انرژی خورشیدی دارد. چندین مزرعه خورشیدی در هفتههای اخیر در سراسر کشور به بهرهبرداری رسیدهاند.
مسلم موسوی، رئیس انجمن انرژیهای تجدیدپذیر ایران، گفت: «من طرفدار انرژیهای تجدیدپذیر هستم اما ظرفیت قرارداددهی کشور محدود است و بنابراین احتمال دستیابی به این اهداف تا مهلت مقرر کم است.»
«حتی با اضافه شدن نیروگاههای تجدیدپذیر در سه یا چهار سال آینده، قادر نخواهیم بود شکاف تامین را پر کنیم مگر اینکه مصرف را بهینه کنیم و بهرهوری انرژی را افزایش دهیم.»
برای کاهش فشار بر شبکه برق، از خانوارها نیز تشویق میشود که پنلهای خورشیدی روی پشتبام نصب کنند و مشوقهایی مانند وام و امکان فروش برق «سبز» خود را دریافت نمایند.
پزشکیان روز دوشنبه گفت که کاهش ۱۰ درصدی در مصرف انرژی میتواند روزانه ۸۰۰ هزار بشکه نفت و گاز صرفهجویی کند.
کشور عمدتاً به واردات از چین، بزرگترین تولیدکننده نصبهای خورشیدی در جهان، متکی است.
بیثباتی که پس از جنگ ۱۲ روزه اسرائیل علیه ایران در خرداد به وجود آمد، که آمریکا به طور موقت به آن پیوست تا سایتهای هستهای کشور را بمباران کند، و همچنین بازگرداندن تحریمهای سازمان ملل در ماه گذشته، باعث سقوط ارزش پول ملی ایران شد. این موضوع واردات را حتی گرانتر کرده است.
موسوی گفت: «تحریمها هم تأمین مالی را تحت تأثیر قرار میدهند و هزینهها را افزایش میدهند و همچنین ما را از سرمایهگذاری خارجی در این بخش محروم میکنند.» او افزود شرکتهای خارجی که پس از خروج آمریکا از توافق هستهای ۲۰۱۵ و سپس بازگرداندن تحریمها ایران را ترک کردند، پیشتر وعده سرمایهگذاری ۴ میلیارد دلاری در بخش انرژیهای تجدیدپذیر داده بودند.
[ منبع: Financial Times ]
